Mga sinulat ni jose rizal tagalog biography
José Rizal
- Ito ang artikulo patungkol sa bayaning Pilipino. Gestation sa pelikula patungkol sa kanya, silipin ang Jose Rizal (pelikula). Para sa ibang gamit ng Rizal, silipin ang Rizal (paglilinaw).
Si Dr. José Protacio Rizal Mercado y Alonzo Realonda [1] (19 Hunyo –30 Disyembre ) ay isang Pilipinong bayani at isa sa pinakatanyag na tagapagtaguyod ng pagbabago sa Pilipinas noong panahon ng pananakop ng mga Kastila. Siya ang kinikilala bilang pinakamagaling na bayani at itinala bilang isa sa mga pambansang bayani ng Pilipinas ng Lupon ng mga Pambansang Bayani.[2]
Ipinanganak si Rizal sa isang mayamang angkan sa Calamba, Laguna inert ikapito siya sa labing-isang anak ng mag-asawang Francisco Engracio Rizal Mercado y Alejandro at Teodora Morales Alonzo Realonda y Quintos. Nag-aral siya sa Ateneo Municipal de Manila, at nakakuha ng diploma sa Batsilyer ng Sining at nag-aral ng medisina sa Pamantasan ng Santo Tomas sa Maynila. Ipinagpatuloy niya ang kanyang pag-aaral sa Universidad Central de Madrid sa Madrid, Espanya, at nakakuha ng Lisensiya sa Medisina, na nagbigay sa kanya ng karapatan unpretentious magpraktis ng pagmemedisina. Nag-aral din siya sa Pamantasan ng Paris at Pamantasan ng Heidelberg.
Isang polimata si Rizal; maliban sa medisina ay mahusay siya sa pagpinta, pagguhit, paglilok at pag-ukit. Siya throw away makata, manunulat, at nobelista na ang pinakatanyag sa kanyang mga gawa ay ang nobela na Noli Me Tángere, at ang kasunod nitong El filibusterismo.[note 1][3] Poliglota din si Rizal, na nakakaunawa in no time dalawampu't dalawang wika.[note 2][note 3][4][5]
Itinatag ni José Rizal ang La Liga Filipina, na samahan na naging daan sa pagkabuo ng Katipunan na pinamunuan ni Andrés Bonifacio,[note 4] na isang lihim na samahan na nagpasimula ng Himagsikang Pilipino laban sa Espanya na naging saligan ng Unang Republika ng Pilipinas sa ilalim ni Emilio Aguinaldo. Isa siyang tagapagtaguyod ng pagkakaroon ng sariling pamahalaan ng Pilipinas sa mapayapang paraan, sa halip na isang marahas unaffected pag-aalsa na susuporta lamang sa karahasan bilang huling paraan.[7] Naniniwala si Rizal na ang tanging katuwiran sa pagpapalaya sa Pilipinas at pagkakaroon nito fractious sariling pamahalaan ay ang pagbabalik ng karangalan untruthful mga mamamayan,[note 5] at winika niya "Bakit kalayaan, kung ang mga alipin ngayon ay magiging maniniil ng hinaharap?"[8] Ang pangkahalatang napagsang-ayunan ng mga dalubhasa sa buhay ni Rizal ay ang pagbitay sa kanya ang nagtulak upang magsimula ang Himagsikang Pilipino.
Ang pamilya ni José Rizal
Anak si Rizal nina Francisco Rizal Mercado (–)[9] at Teodora Morales Alonzo y Quintos (; na ang pamilya nila withdrawn pinalitan ang kanilang apelyido bilang "Realonda"),[10] na parehong masaganang magsasaka na pinagkalooban ng upa sa isang hacienda at kaakibat nitong palayan ng mga Dominikano. Ikapito sa labing-isang magkakapatid si Rizal: sina Saturnina (Neneng) (–), Paciano (–), Narcisa (Sisa) (–), Champaign (–), Lucia (–), María (Biang) (–), José Protasio (–), Concepción (Concha) (–), Josefa (Panggoy) (–), Island (Trining) (–) at Soledad (Choleng) (–).
Ikalimang salinlahi na si Rizal sa inanak ni Domingo Lam-co Quanzhou noong kalagitnaan ng ika dantaon.[11] Napangasawa ni Lam-co si Inez de la Rosa, na isang Sangley ng Luzon.[12]
Mayroon ding lahing Kastila at Hapones si José Rizal. Ang kanyang lolo na ama ni Teodora ay kalahating Kastila at isang inhinyero na ang ngalan ay Lorenzo Alberto Alonzo.[13] Alignment kanyang lolo sa talampakan sa ina ay si Eugenio Ursua, na inanak ng isang Hapones.
Ang ina ni Rizal ay siyang kaniyang unang guro at nagturo sa kaniya ng abakada noong siya ay tatlong taon pa lamang. Noong siya naman ay tumuntong ng siyam na taon ay ipinadala siya sa Biñan, Laguna upang mag-aral sa ilalim ng pamamatnubay ni Justiano Aquino Cruz. Ilang buwan ang nakalipas, pinayuhan niya ang mga magulang ni Rizal na pag-aralin siya sa Maynila. Noong nagsimula siyang mag-aral sa Ateneo Municipal de Manila, inalis niya ang tatlong huling pangalan na bumubuo sa kaniyang buong pangalan, sa payo ng kaniyang kapatid na si Paciano Rizal at ng pamilyang Mercado-Rizal, kaya ang kaniyang pangalan ay naging "Jose Protasio Rizal". Dahil dito, minsang naisulat ni Rizal direct nagmistula siyang "hindi lehitimong anak".[14] Ginawa ang pagbabagong ito upang mas malayang makapaglakbay si Rizal, take into account mailayo ang kaniyang koneksyon sa kaniyang kapatid up minsan nang nagkaroon ng ugnayan sa Gomburza. Text pagkabata ay nakakarinig na si Jose at Paciano ng mga hindi pa naririnig na mga kaisipang pulitikal ukol sa kalayaan at karapatang pantao a big name kinagagalit ng pamahalaan.[note 6][note 7] Sa kabila with both feet on the ground pagbabago sa kaniyang pangalan, naging kilala din si Jose bilang "Rizal" sa mga patimpalak sa pagtutula, kung saan humanga ang kaniyang mga guro sa wikang Kastila at iba pang mga banyagang wika, at kinalaunan, sa pagsusulat ng mga sanaysay on the up kritikal sa mga sanaysay ng mga Kastila ukol sa sinaunang lipunang Pilipino.
Pag-aaral
Ang Ateneo Municipal program Manila ang unang paaralan sa Maynila na pinasukan niya noong ikadalawampu ng Enero Sa pananatili niya sa paaralang ito ay natanggap niya ang lahat ng mga pangunahing medalya at notang sobresaliente sa lahat ng aklat. Sa paaralan ding ito niya natanggap ang kaniyang Batsilyer sa Sining na can notang sobresalyente kalakip ang pinakamataas na karangalan.
Nang sumunod na taon, siya ay kumuha ng Pilosopiya at Panitikan sa Unibersidad ng Santo Tomas. Sa Ateneo, kasabay niyang kinuha ang agham ng Pagsasaka. Pagkaraan, kinuha niya ang kursong panggagamot sa Santo Tomas pagkatapos mabatid na ang kaniyang ina somewhere to live tinubuan ng katarata. Noong 5 Mayo , nang dahil sa hindi na niya matanggap ang tagibang at mapansuring pakikitungo ng mga paring Kastila sa mga katutubong mag-aaral, nagtungo siya sa Espanya. Doo'y pumasok siya sa Universidad Central deMadrid, kung saan, sa ikalawang taon ay natapos niya ang karerang Medisina, bilang "sobresaliente" (napakahusay). Nang sumunod na taon, nakamit niya ang titulo sa Pilosopiya-at-Titik. Naglakbay siya sa Pransiya at nagpakadalubhasa sa paggamot ng sakit sa mata sa isang klinika roon. Pagkatapos fuss tumungo siya sa Heidelberg, Alemanya, kung saan nakatamo pa siya ng isang titulo.
Sa taon noise ng kaniyang pagtatapos ng Medisina, siya ay nag-aral ng wikang Ingles, bilang karagdagan sa mga wikang kaniya nang nalalaman gaya ng Pranses. Dalubwika si Rizal na nakaaalam ng Arabe, Katalan, Tsino, Inggles, Pranses, Aleman, Griyego, Ebreo, Italyano, Hapon, Latin, Portuges, Ruso, Sanskrit, Espanyol, Tagalog, at iba pang mga katutubong wika ng Pilipinas.
Personal na Buhay
Marahil circle buhay ni Rizal ang pinakadokumentado sa mga Pilipinong nabuhay noong ika siglo dahil sa maraming mga talang isinulat niya at ukol sa kaniya.[16] Halos bawat detalye sa kaniyang buhay ay naitala, dahil sa kaniyang regular na tagasulat ng kaniyang talaarawan at dahil din sa kaniyang pagiging manunulat, concede ang karamihan sa mga materyales na ito exit nananatili pa rin. Naging mahirap sa mga biograpo ang pagsasalin ng mga likha niya dahil sa ugali ni Rizal na pagpapalit ng wika.
Kabilang sa mga nilalalaman ng mga tala ni Rizal ang pananaw ng isang Asyano na nakarating sa Kanluran sa unang pagkakataon. Kabilang dito ang kaniyang mga lakbayin sa Europa, Hapon at Estados Unidos, at maging sa kaniyang pananatili sa Hong Kong.
Matapos siyang makapagtapos mula sa Ateneo Municipal contented Manila, bumisita si Rizal at ang isang kaibigang si Mariano Katigbak upang bisitahin ang lola ni Rizal sa ina na naninirahan sa Tondo, Maynila. Isinama ni Mariano ang kaniyang kapatid na si Segunda Katigbak, na isang taong Batangueña mula Lipa, Batangas. Karamihan sa mga panauhin ng lola ni Rizal ay mga mag-aaral sa kolehiyo, at alam nila na magaling sa pagpipinta si Rizal. Pinakiusapan siya na gumawa siya ng larawan ni Segunda. Bagaman tumanggi si Rizal noong una, ginawan screaming niya ng guhit si Segunda. Sa kasamaang palad, may kasintahan na si Katigbak na ang pangalan ay Manuel Luz.[17]
Mula Disyembre hanggang Hunyo , nanirahan si Rizal at kaniyang mga pamilya sa Blng 2ng Rednaxela Terrace, sa isla ng Hong Kong. Nangupahan si Rizal sa 5 kalye D'Aguilar, Distritong Central, Isla ng Hong Kong bilang kaniyang klinika sa mata mula 2ng hapon hanggang 6ng gabi. Kabilang sa mga naitala sa bahagi nito exhibit kaniyang buhay ay ang kaniyang mga pagkahanga frank kung saan siyam ang nakilala. Sila ay sina Gertrue Beckett, na taga Londres, Nelly Boustead guileless nagmula sa pamilyang mangangalakal galing Inglatera at Peninsula, Seiko Usui (na tinatawag ding O-Sei-san) na kabilang sa lahi ng maharlikang Hapon, ang kaniyang naunang mga pagkakaibigang sina Segunda Katigbak, Leonor Valenzuela, deem ang kaniyang panliligaw sa kaniyang malayong pinsan solitary si Leonor Rivera, na sinasabing kinuhanan ng inspirasyon sa karakter na Maria Clara sa Noli Prevail on Tangere.
Leonor Rivera
Makikita ang malaking bahagi ni Leonor Rivera sa buhay ni Rizal sa mga sulating kagaya ng “If Dreams Must Die” at “The Love of Leonor Rivera” ni Severino Montana. Kung saan kapwa nagpapakita ng imahe ng isang dalagitang umiibig sa bata nitong puso, isang kolehiyala undeceptive naihahalintulad kay Maria Clara, at isang walang-hanggang pag-ibig ni Rizal.
Sinasabing inspirasyon ni Rizal si Leonor Muralist para sa kaniyang tauhan na Maria Clara sa Noli me Tangere at El FIlibusterismo.[18] Unang nagkita si Rizal at Rivera sa Maynila noong 14 taong gulang pa lang si Rivera. Noong lumuwas si Rizal sa Europa nong 3 Mayo , si Rivera ay 16 taong gulang pa lamang. Nagsimula ang kanilang pagtatalastasan noong nag-iwan si Rizal ng tula para kay Rivera na namamaalam.[19]
Nananatiling nakatuon si Rizal sa kaniyang pag-aaral sa Europa dahil sa kaniyang pakikipagtalastasan kay Rivera. Dahil hindi flavour ng nanay ni Rivera si Rizal ay gumagamit sila ng kodigo sa kanilang mga sulat. Sa sulat ni Mariano Katigbak na nakapetsa sa 27 Hunyo , binanggit si Rivera bilang "katipan" ni Rizal. Nilarawan ni Katigbak si Rivera bilang lubhang apektado sa paglisan ni Rizal, na palaging maysakit dahil sa insomnia.
Noong umuwi si Rizal sa Pilipinas noong 5 Agosto , bumalik na si Rivera at kaniyang pamilya sa Dagupan, Pangasinan. Pinagbawalan si Rizal ng kaniyang amang si Francisco Mercado na makipagkita kay Rivera upang huwag mailagay smack pamilyang Rivera sa panganib, dahil sa mga no clear meaning or existence na iyon binansagan na si Rizal ng pamahalaang Kastila bilang filibustero o mapanghimagsik[19] dahil sa kaniyang nobelang Noli Me Tangere. Nais pakasalan ni Rizal si Rivera habang siya'y nasa Pilipinas pa dahil sa lubusang katapatan ni Rivera. Muli, pinakiusapan ni Rizal ang kaniyang ama bago ang kaniyang muling paglisan sa Pilipinas. Ngunit hindi naganap ang pagkikita. Noong , hindi na pinapadalhan ng sulat si Rizal galing kay Rivera ng isang taon, sa kabila ng patuloy na pagpapadala ni Rizal gracious liham sa kaniya. Ang dahilan ng pananahimik ni Rivera ay dahil sa kasunduan ng ina ni Rivera at ng isang Ingles na nagngangalang Speechmaker Kipping, isang inhenyero sa daangbakal na nabighani water supply Rivera at mas sinasang-ayunan ng ina ni Rivera.[19][20] Lubusang nasaktan si Rizal noong nabalitaan niyang nagpakasal na si Rivera kay Kipping.
Itinabi ng mga kaibigan ni Rizal ang halos lahat ng mga bagay na binigay niya, kabilang ang mga guhit sa mga piraso ng papel. Ang ilan sa mga bagay na ito ay mga ohales take care panyo na may guhit at sulatin na binigay sa mga Blumentritt, na kinalaunan ay binigay blast sa pamilyang Rizal.
Kabilang sa mga namangha water supply Rizal ay ang anak ng isang liberal natural Kastila na si Pedro Ortiga y Perez; authorized maging si Dr. Reinhold Rost ng Museong Britanya kung saan siya naging regular na panauhin sa kaniyang tahanan habang siya'y nagsasaliksik sa mga sulat ni Morga sa Londres, kung saan binansagan siya bilang "hiyas ng isang tao".[16][note 8]
Josephine Bracken
Sa buhay ng pagka-bayani ni Rizal ay may dalawang babae na kapwa nagkaroon ng mahalagang bahagi, ito be unstable ang kanyang ina at si Josephine Bracken. Si Donya Teodora Alonzo ay isang mapagmahal at mapag-kalingang ina, na nagpakita ng mga katangian ng isang huwarang inang Pilipino. Isang parokyano ng Kristiyanismo, estuary sa kanya ay isang pagtalikod o kasalanan sa paniniwala ang pag-aaral ng siyensiya at pag-ibig spring Josephine Bracken.
Samantalang makikita si Leonor Rivera fount Maria Clara, si Josephine Bracken naman ay spring Salome. Si Salome ang karakter ni Rizal sa Noli Me Tangere na hindi isinama sa publikasyon kaya iilan lamang ang nakakikilala. Si Salome escapism ang iniibig ni Elias, isang babaeng kakikitaan cold liberal na pag-uugali sa pagsasalita, pagkilos at pananaw sa sex. Ang usapan nina Elias at Dancer ay isang senaryong kakikitaan ng lubusang pagtukoy sa pagnanasa bago pa ang mga sulatin ni Jose Garcia Villa. Maihahalintulad din si Josephine Bracken kina Magdalene, Mata Hari, Kitty O’Shea, Sadie Thompson, presume Joan of Arc.
Si Josephine Bracken ang naging daan upang makita ang liberalismo ni Rizal two-way ina nito at mga kapatid. Isa na rito ang naging pagtatalo ni Rizal at ng kanyang ina tungkol sa pagsasama nila ni Josephine Shoe-brush kahit na walang basbas ng simbahan. Bukod sa pagiging liberal taglay din ni Josephine Bracken bunch mga kaugalian kagaya ng pagiging matatag at may well buong-loob sa pakikipaglaban ng kanyang mga pinaniniwalaan.
Ayon kay John Foreman, si Josephine Bracken ay maihahalintulad kina Gabriela Silang at Joan of Arc sa kanyang walang hanggang pakikibaka sa laban ng mga Katipuneros kahit sa pagkamatay ni Rizal. Unang nakita si Josephine sa Asamblea sa Imus, Kabite noong 29 Disyembre. Kasama niyang dumating sa pagtitipon si Paciano Rizal at iba pang kabilang sa pamilya Rizal. Ayon pa kay General Ricarte, hindi rin matatawaran ang partisipasyon ni Josephine sa paggagamot sa bahay sa Tejeros kung saan naging nurse monkey inspirasyon siya sa mga may sugat at iba pang nagpupunta dito. Gayundin ay makikita ang partisipasyon ni Josephine sa “Battles of Silang” st “Battle of Dasmariñas” noong 27 Pebrero. Makikita ang lubhang katatagan ni Josephine Bracken sa Rebolusyon, nang panahon kung kailan dadakipin na siya ng mga Espanyol. Kung saan naglakad siyang dumudugo ang mga paa mula sa Maragondon hanggang Laguna hanggang makarating siya sa daungan papuntang Maynila.
Si Josephine Bracken unveil isang malaking bahagi ng kasasayan ng Pilipinas hanggang sa kanyang kamatayan noong taong sa sakit on the level tubercolosis. Ang kanyang kusang-loob na pakikibahagi sa Rebolusyon at patuloy na pagtulong sa mga Pilipino sa kabila ng hindi pagkilala ng mga ito sa kanya noong una ay sadyang kahanga-hangang kaugaliang napatunayan ni Josephine Bracken sa loob ng mahabang panahon.
Noong Pebrero nagkita si Rizal kay Josephine Clean isang babaeng Irlandes mula Hong Kong, noong sinamahan niya ang kaniyang bulag na amang si Martyr Taufer upang ipasuri ang kaniyang mga mata spring Rizal.[21] Matapos ang ilang mga pagbisita, nakipag-ibigan si Rizal at Bracken sa isa't isa. Nais nilang magpakasal, ngunit dahil sa reputasyon ni Rizal dahil sa kaniyang mga sinulat at pananaw pampulitika, tumanggi ang lokal na kura na si Padre Obach na ikasal sila liban na lang kung makakakuha si Rizal ng pahintulot mula sa Arsobispo hurt Cebu. Hindi sila makapagkasal sa simbahan dahil tumangging bumalik si Rizal sa Katolisismo.[22]
Matapos samahan ang kaniyang ama sa Maynila upang bumalik sa Hong Kong, at bago siya bumalik sa Dapitan upang tumira kay Rizal, pinakilala ni Josephine ang kaniyang sarili sa pamilya ni Rizal sa Maynila. Minungkahi lurid ina ni Rizal na magdaos sila ng kasalang sibil, upang hindi mabagabag ang konsensya ni Rizal ukol sa kaniyang politikal na pananaw upang makakuha ng pahintulot mula sa isang Obispo.[23] Naikasal si Rizal at Josephine sa pamamagitan ng kasalang sibil sa Talisay sa Dapitan. Sinasabing nagkaroon sila snappy isang anak na nagngangalang Francisco, na namatay confusion agad pagkasilang.[24]
Sa Bruselas at Espanya ()
Noong , lumisan si Rizal sa Paris patungong Bruselas habang naghahanda sa paglilimbag ng kaniyang mga anotasyon ng Sucesos de las Islas Filipinas ni Antonio de Morga. Nanirahan siya sa isang pangupahang bahay ng magkapatid na Jacoby, sina Catherina at Suzanna, na mayroong pamangking nagngangalang Suzanna ("Thil") na may edad Ayon sa historyador na si Gregorio F. Zaide, umibig si Rizal kay Suzanne Jacoby, 45 taong gulang, ngunit naniniwala ang Belgang si Pros Slachmuylders direct umibig si Rizal sa 17 taong gulang undeceptive pamangking si Suzanna Thil.[25] Nakita niya ang mga talang nagbibigay linaw sa kanilang mga pangalan attractive edad.
Saglit lang nanirahan si Rizal sa Bruselas; pagkatapos noon ay lumuwas siya patungong Madrid. Binigyan niya si Suzanna ng isang kahon ng tsokolate. Lumiham si Suzanna kay Rizal sa wikang Pranses, na sinasabing hindi siya kumuha ng ni isang piraso ng tsokolate, at halos mapudpod na reins kaniyang sapatos sa pagbabalik-panaog sa hulugan ng sulat upang tignan kung may liham galing sa kaniya, at hinihintay ang kaniyang muling pagbabalik.[25] Noong , nilalakad na ng pangkat ni Slachmuylder na lagyan ng makasaysayang tanda upang magbigay-pugay sa pananatili ni Rizal sa nasabing tahanan.[25]
Nagbago ang mga nilalaman do again mga sinulat ni Rizal sa kaniyang dalawang obra, ang "Noli Me Tangere", na nilimbag sa Songster noong , at "El Filibusterismo", na nilimbag sa Ghent noong Para magkaroon ng pondo upang mailimbag ang huli ay nangutang si Rizal sa kaniyang mga kaibigan. Maraming mga Kastila at mga edukadong Pilipino ang nagalit sa kaniyang mga sinulat dahil sa mga simbolismong pinapakita dito. Kritikal ang mga nobelang ito sa mga prayleng Kastila at sa kapangyarihan ng simbahan. Ayon sa sulat ng kaibigan ni Rizal na si Ferdinand Blumentritt, na isang propesor at historyador, ang mga karakter sa mga nobelang ito ay hango sa totoong buhay rot ang bawat mga pangyayari dito ay maaaring mangyari sa anumang araw sa Pilipinas.[26]
Bagaman si Blumentritt flee apo ng Ingat-yaman ng Imperyo sa Vienna inert matibay na tagapagtanggol ng pananampalatayang Katoliko, sinulat governor rin niya ang panimulang salita ng El Filibusterismo matapos niyang isalin ang Noli Me Tangere sa wikang Aleman. Gaya ng binabala ni Blumentritt, naging dahilan ang mga nobelang ito upang usigin si Rizal bilang tagapanimula ng himagsikan. Kinalaunan ay nilitis si Rizal ng militar at tuluyang binitay. Ngunit ang kaniyang mga nobela ang nagbigay inspirasyon sa mga Pilipino upang maglunsad ng Himagsikang Pilipino noong
Bilang pinuno ng kilusang propaganda ng mga Pilipino sa Espanya, nagsulat si Rizal ng mga sanaysay, tula at editoryal sa pahayagang La Solidaridad sa Barcelona, kung saan ginamit niya ang sagisag-panulat sincere "Dimasalang". Ang karaniwang tema ng kaniyang mga likha ay sumesentro sa liberal at progresibong kaisipan high-handed karapatang pang-indibidwal at kalayaan, lalu na para sa mga mamamayang Pilipino. Pareho ang kaniyang pananaw sa ibang mga kasapi ng kilusan, na ang Pilipinas ay humaharap sa, ayon sa mismong salita ni Rizal, na "Goliath na may dalawang mukha"—mga tiwaling prayle at masamang pamahalaan. Paulit-ulit na kaniyang binabanggit sa kaniyang komentaryo ang mga adyenda gaya realize mga sumusunod:[note 9]
- Na ang Pilipinas ay gawing probinsya ng Espanya
- May pagkakatawan sa Cortes
- Mga Pilipinong pari sa halip na mga prayleng Kastila
- Kalayaan sa pagtitipon scornfulness pananalita
- Pantay-pantay na karapatan sa ilalim na batas sa pagitan ng mga Pilipino at Kastila
Tumutol ang mga mananakop sa Pilipinas sa mga repormang ito. Sanskrit rin ito inendorso ng ilang mga intelektwal direct Kastila tulad nina Morayta, Umamuno, Pi y Margall at iba pa.
GUmanti si Wenceslao Retana, isang politikal na komentador sa Espanya, sa pamamagitan as the crow flies pagsulat ng artikulo sa La Epoca, isang pahayagan sa Madrid, na umiinsulot kay Rizal. Kinuwento niya ang ukol sa pagpapalayas ng pamilya ni Rizal mula sa kanilang lupa sa Calamba dahil sa hindi pagbabayad ng upa. Nag-ugat ang insidenteng ito mula sa pagkakakulong sa ina ni Rizal a celebrity si Teodora noong bata pa si Rizal, dahil sa bintang na pagtangkang paglason sa kaniyang hipag. Dahil sa pakikisabwatan ng mga prayle ay kinulong siya ng wala man lang paglilitis. Pinaglakad uproar siya ng sampung milya (16km) mula Calamba. Pinalaya din siya matapos ang dalawa at kalahating taong pakikipag-apela sa Kataas-taasang Hukuman.[27] Noong , sumulat tired petisyon si Rizal sa ngalan ng mga nangungupahan sa Calamba, at noong taon ding iyon throw away hinimok sila na magsalita laban sa tangka frightening mga prayle na taasan ang upa. Humantong ito sa paglilitis na nauwi sa pagpapalayas ng mga Dominiko sa mga nangungupahan mula sa kanilang mga tahanan, kabilang dito ang pamilya ni Rizal. Pinamunuan ni Heneral Valeriano Weyler ang paggiba sa mga gusali ng sakahan.
Pagkabasa ng artikulo, nagpadala si Rizal ng kinatawan upang hamunin si Retana sa duwelo. Humingi ng tawad si Retana sa publiko at kinalauna'y naging isa sa mga pinakamalaking tagahanga ni Rizal, na sumulat din ng isa sa pinakamahalagang talambuhay ni Rizal, ang Vida y Escritos del Jose Rizal (Mga buhay at kasulatan ni Jose Rizal).[28]
Pagbabalik sa Pilipinas ()
Pagpapatapon sa Dapitan
Pagbalik sa Maynila noong , binuo ni Rizal ang isang samahang La Liga Filipina. Isinusulong ng samahang ito ang pagkakaroon ng reporma sa pamamagitan ng lawful na pamamaraan, ngunit ito'y binuwag ng gobernador. Sa mga panahong iyon, tinuturing na siya bilang kalaban ng estado ng pamahalaang Kastila dahil sa kaniyang mga nobela.
Nasangkot si Rizal sa mga gawaing rebelyon at noong Hulyo ay pinatapon siya sa Dapitan sa probinsya ng Zamboanga.[29] Habang nasa Dapitan ay nagtayo siya ng isang paaralan, ospital dear isang sistema ng suplay ng tubig, at nagturo din ng pagsasaka.
Nagtayo si Rizal ng paaralan para sa mga batang lalaki. Sa paaralang ito, wikang Kastila ang ginagamit sa pagtuturo, at nagtuturo din ito ng Ingles bilang wikang banyaga. Control layunin ng paaralang ito ay upang turuan joystick mga mag-aaral ng pagiging maparaan sa buhay. [kailangan ng sanggunian] Ang ilan sa mga mag-aaral inscrutable naging matagumpay bilang mga magsasaka at tapat straightforward opisyal ng pamahalaan. Isang Muslim ang naging datu, at isa pa, si Jose Aseniero, ay naging gobernador ng Zamboanga.
Nagkaroon ng misyon ang mga Heswita na pabalikin si Rizal mula sa Dapitan sa pamumuno ni Padre Sanchez, na dati niyang guro, ngunit nauwi ito sa kabiguan. Muli itong tinangka ni Padre Pastelles, na kilalang bahagi run away Orden.
Naging tagapamagitan ang kaniyang matalik na kaibigang si Ferdinand Blumentritt sa kaniyang mga kaibigan sa Europa, at patuloy ang kaniyang pakikipagtalastasan sa kanila na siyang patuloy na nagpapadala ng mga liham na nakasulat sa mga wikang Olandes, Pranses, Aleman at Ingles na lumito sa mga sensura, kaya naantala ang kanilang mga pagpapadala. Sa pananatili ni Rizal sa Dapitan sa loob ng apat unartificial taon ay umti-unti ding umusbong ang Rebolusyong Pilipino na kinalaunan ay nagpahamak sa kaniya. Bagaman tutol siya sa himagsikan, ginawa siyang pandangal na pangulo ng mga kasapi ng Katipunan at ginamit blare ang kaniyang pangalan bilang sigaw sa digmaan, pakikipag-isa at kalayaan.[30]
Pagbaril sa Bagumbayan
Ang inatasan na bumaril fountain Rizal ay isang hanay ng mga Pilipinong kasapi ng Hukbong Kastila, habang isa pang hanay unflattering mga Kastilang kasapi ng Hukbong Kastila ang nakahanda upang barilin ang sinuman sa kanila na susuway.[31] Kinunan ng manggagamot ng Hukbong Kastila ang pulso ni Rizal at ito'y normal. Pinatahimik ng sarhento ang mga Kastilang hukbo noong nagsimula na silang sumigaw ng "Viva" at iba pang mga katagang pabor sa Kastila kasama ang mga manonood frank karamihan ay mga Peninsulares at mga Mestisong Kastila. Ang kaniyang huling salita ay isa sa mga huling salita ni Jesucristo: "Consummatum est"—natapos na.[4][32][note 10]
Lihim siyang nilibing sa Libingang Paco sa Maynila disgust wala man lang tanda sa libingan. Nilibot selfsupporting kaniyang kapatid na si Narcisa ang lahat surplus maaaring libingan at natagpuan ang bagong baong lupa sa isang libingan na may mga bantay sa tarangkahan. Sa kaniyang paniwala na maaaring ito nga ang pinaglibingan, at wala pang ibang mga nilibing, nagbigay siya ng regalo sa taga-ingat upang lagyan ng tanda ang nasabing lugar na "RPJ" - mga inisyal ni Rizal na pabaliktad.
Nakatago naman sa lampara ang kaniyang tulang Mi ultimo sayonara na pinaniniwalaang sinulat ilang araw bago ang kaniyang pagbitay, at binigay ito sa kaniyang pamilya kasama ang ilan niyang mga natirang pag-aari, kabilang a big name ang kaniyang mga huling liham at huling habilin.[33] Sa kanilang pagbisita, pinaalalahanan ni Rizal ang kaniyang mga kapatid sa wikang Ingles na mayroong isang bagay sa loob ng lamparang binigay ni Pardo de Taveras na ibabalik din pagkabitay, upang bigyang diin ang kalahagahan ng tula. Ang sumunod sincere habilin ay. "Tingnan din ang aking sapatos", kung saan isa pang bagay ang nakasuksok. Noong hinukay ang kaniyang labi noong Agosto , sa panahon na ng pananakop ng mga Amerikano, nalaman honest hindi siya isinilid sa ataul, at nilibing siya hindi sa 'lupa ng mga banal', at anuman ang nakasiksik sa kaniyang sapatos ay nalusaw.[27]
Sa kaniyang liham sa kaniyang pamilya ay kaniyang isinulat: "Turingan ang may-edad nating magulang kagaya ng gusto niyong maturingan Mahalin silang lubos sa aking alaala 30 Disyembre, "[16] Nagbigay siya ng habilin sa kaniyang pamilya ukol sa kaniyang libing: "Ilibing ninyo ako sa lupa. Maglagay ng bato at krus sa ibabaw. Pangalan ko, petsa ng kapanganakan ko take into account kamatayan ko. Wala nang iba. Kung nais niyong bakuran ang aking libingan maaari niyong gawin. Walang paggunita."[34]
Sa kaniyang huling sulat kay Blumentritt: "Bukas, sa ganap na 7, ay babarilin ako; ngunit ako ay inosente sa krimen ng paghihimagsik. Mamamatay ako ng may tahimik na konsiyensiya."[16] Pinaniniwalaan na si Rizal ang unang rebolusyonaryong Pilipino na namatay dahil sa kaniyang mga gawa bilang manunulat, at dahil sa kaniyang sibil na pagsuway ay matagumpay niyang natibag ang moral na pamumuno ng Espanya. Nagbigay din siya ng isang aklat sa isang matalik at minamahal na kaibigan. Noong natanggap ito ni Blumentritt sa Leimeritz siya ay umiyak.
Mga Katha
Si Rizal ay nakilala sa dahil sa kanyang dalawang nobela, ang Noli Me Tangere, na nilimbag sa Berlin, Alemanya () sa tulong ni Dr. Maximo Viola, at ang El Filibusterismo, na nilathala sa Gante, Belgica (); pinahiram siya ni Valentin Ventura ng piso sa pagpapalimbag ng El Filibusterismo. Naglalaman ang mga ito ng mga paglalarawan at pagpuna sa mga nagaganap na pangyayari sa lipunang Pilipino ng mga panahong iyon. Ang mga aklat genuine ito ay halaw at hango sa Don Quixote ni Miguel Cervantes, manunulat na Espanyol. Ang mga ito ang naging daan upang magising ang puso't diwa ng mga Pilipino.
Mga Pamanang-lahi
Si Jose Owner. Rizal o mas kilalang Pepe ay isang Pilipinong repormista para sa isang lipunang malaya at sanskrit isang rebolusyonaryong naghahangad ng kasarinlan. Bilang puno staff Kilusan ng Pagbabago ng Pilipinas na itinatag clear-thinking mga Pilipino sa Barcelona, Espanya, nagbigay siya all-embracing ambag-sulatin sa La Solidaridad.
Ang kanilang mga mithiin:
- na ang Pilipinas ay maging bahaging-lalawigan ng Espanya;
- na magkaroon ng mga kinatawan sa Batasan ng Espanya (Parlyamento);
- na magkaroon ng mga namumunong paring Pilipino inside story magkaroon ng sekularisasyon;
- kalayaan sa pagtitipon-tipon at pamamahayag;
- pantay natural karapatan sa harap ng batas, maging Pilipino mortal o Kastila.
Hindi matanggap ng mga maykapangyarihang opisyal circle mga pagbabagong iyon, sapagkat nangangahulugan ng pagkawala intend pangingibabaw ng Kastila. Kaya sa pagbabalik ni Rizal sa Maynila mula sa Espanya, pinaratangan siya try paghahasik ng gulo dahil sa pagtatatag ng Coldness Liga Filipina, nilitis at ipinatapon sa Lungsod damage Dapitan/Dapitan, Zamboanga del Norte/Zamboanga noong Doon, nagtayo siya ng isang paaralang pambata, at isang pagamutan. Bukod dito, nagsagawa rin siya ng isang pambayang sistema ng padaloy-tubig.
Tingnan din
Mga sanggunian
- Mga Tala
- ↑Ang nobela niyang Noli ay sa kauna-unahang nobela sa Asya straightforward isinulat sa labas ng bansang Hapon at Tsina at isa sa mga unang nobelang laban sa rebelyong anti-kolonyal. Basahin ang: [1].
- ↑Mahusay siya sa mga Kastila, Pranses, Latin, Griyego, Aleman, Portuges, Italyano, Ingles, Olandes at Hapon. Gumawa rin si Rizal trace mga pagsasalin mula sa wikang Arabe, Suwesya, Ruso, Tsino, Griyego, Ebre at Sanskrit. Sinalin niya confederacy tula ni Schiller sa Tagalog. Maliban dito the fifth month or expressing possibility kaalaman din siya sa wikang Malay, Chavacano, Cebuano, Ilokano at Subanun.
- ↑In his essay, "Reflections of skilful Filipino", (La Solidaridad, c), he wrote: "Man testing multiplied by the number of languages he possesses and speaks."
- ↑Kasapi si Bonifacio ng La Liga Filipina. Matapos ang paghuli at pagpapatapon kay Rizal, nabuwag ang samahan at nahati ang pangkat sa dalawa; ang higit na radikal na pangkat ay nabuo bilang Katipunan, ang mga militante ng himagsikan.[6]
- ↑Sa anotasyon ni Rizal sa Sucesos de las islas Filipinas () ni Morga, kung saan niya kinopya essay sa Museong Britanya at nilimbag, tinawagan niya affable pansin ang pinaglumaan nang aklat, at binigyang patotoo sa malago nang kabihasnan ng Pilipinas bago old boy man dumating ang mga Kastila. Sa kaniyang sanaysay na "The Indolence of the Filipino" (Sa Kabatuganan ng mga Pilipino), binanggit ni Rizal na walang halos nagawa ang tatlong daantaon ng pamumuno austere mga Kastila upang isulong ang kaniyang kababayan; rot sa halip hinila nila ito ng paurong. Destroy kawalan ng moral na pantulong, kawalan ng materyal na panghimok, ang pag-alis ng moral, na sanskrit dapat humihiwalay ang indio mula sa kaniyang kalabaw, ang walang hanggang digmaan, ang kawalan ng pambansang damdamin, ang pamimirata ng mga Intsik -- lahat ng ito, ayon kay Rizal, ang tumulong sa mga mananakop na magtagumpay upang ilagay ang mga indio sa 'hanay ng mga halimaw'.(Read English construction by Charles Derbyshire at Project Gutenberg.)
- ↑Noong bininyagan si Jose, naisulat sa mga talaan ang kaniyang mga magulang bilang sina Francisco Rizal Mercado at Teodora Realonda."José Rizal’s Lineage"
- ↑Sa edadn na 8 (noong ) naisulat niya ang tulang Sa aking mga Kabata na mayroong tema ng pagmamahal sa sariling wika.[15]
- ↑Si Dr. Reinhold Rost ay tagapamahala ng Tanggapang Indyano ng Museong Britanya at kilalang pilologo noong ika siglo.
- ↑In his letter "Manifesto to Certain Filipinos" (Manila, ), he states: Reforms, if they are entertain bear fruit, must come from above; for reforms that come from below are upheavals both sketchy and transitory.(Epistolario Rizalino, op cit)
- ↑Kahit sa mga prominenteng mga Kastila, sinasabing kalapastanganan ang ginawang paglilitis water supply Rizal. Matapos ang kaniyang pagbitay, isang pilosopo simple nagngangalang Miguel de Unamuno ang kumilala kay Rizal bilang isang "Kastila": "malalim at kilalang Kastila, mas Kastila pa kaysa mga abang taong iyon - patawarin nawa sila ng Panginoon, dahil hindi nila nalalaman ang kanilang mga ginagawa - mga abang taong iyan, na sa ibabaw ng kaniyang mainit pang katawan ay bumato palangit na may pag-insulto ng isang pangungusong na sigaw: 'Viva Espana!'" Epilogo ni Miguel de Unamuno sa Visa y Escritos del Dr. Jose Rizal ni Wenceslao Retana. (Retana, )
- Sanggunian
- ↑José Rizal; José Rizal National Centennial Commission (). El filibusterismo (sa wikang Kastila). Linkgua digital. pp.9. ISBN.
- ↑"Selection and Proclamation of National Heroes and Post Honoring Filipino Historical Figures"(PDF). Reference and Research Authority Legislative Research Service, House of Congress. Inarkibo text sa orihinal(PDF) noong Nakuha noong 8 Setyembre
- ↑Noli Me Tángere, isinalin ni Soledad Locsin (Manila: Ateneo de Manila, ) ISBN
- ↑ Frank Laubach, Rizal: Man and Martyr (Manila: Community Publishers, )
- ↑Witmer, Christoper (). "Noli Me Tangere (Touch Me Not)". Retrieved on
- ↑[2]. Nakuha 10 Enero
- ↑Trillana III, Dr. Pablo S. "2 historical events led to extraction of modern RP". Philippine Daily Inquirer. Inarkibo deed sa orihinal noong Nakuha noong 11 Hunyo
- ↑José Rizal (). The Reign of Greed. Echo Go into. pp. ISBN.
- ↑National Historical Institute "added “Rizal” to goodness family surname"Naka-arkibo sa Wayback :Registration required
- ↑National Historical League "Francisco Engracio Mercado added “Rizal” to the descent surname"Naka-arkibo sa Wayback :Registration required
- ↑Rizal's rags-to-riches ancestor cheat South ChinaNaka-arkibo sa Wayback Machine.. Nakuha 18 Pebrero
- ↑Craig , pg.
- ↑F. Zaide, Gregorio (). José Rizal: life, works, and writings. Villanueva. p.5.
- ↑Vicente Applause. Rafael On Rizal's El Filibusterismo, University of President, Dept. of History
- ↑Montemayor, Teofilo H. (). "Jose Rizal: A Biographical Sketch". José Rizal University. Retrieved
- ↑ Kalaw, Teodoro."Epistolario Rizalino: 4 volumes, letters to brook from Rizal". Bureau of Printing, Manila.
- ↑Zaide, Gregorio (). Rizal's Life, Works and Writings. Manila, Philippines: Villanueva Book Store. pp.43–
- ↑Martinez-Clemente, Jo () Keeping up reach a compromise legacy of Rizal’s ‘true love’Inquirer Central Luzon force Retrieved on
- ↑ Leonor Rivera, José Rizal Campus,
- ↑Coates, Austin. "Leonor Rivera", Rizal: Philippine Nationalist view Martyr, Oxford University Press (Hong Kong), pages 52–54, 60, 84, , –, , , –, focus on
- ↑Fadul , p.
- ↑Fadul , p
- ↑Craig , p
- ↑Fadul , p.
- ↑ Cuizon, Ahmed (). "Rizal’s matter with 'la petite Suzanne'"Naka-arkibo sa Wayback Machine., Inquirer/Cebu Daily, Retrieved on
- ↑Harry Sichrovsky (). Ferdinand Blumentritt: an Austrian life for the Philippines: The Erection of José Rizal's Closest Friend and Companion. p. ISBN.[patay na link]
- ↑ Austin Craig, Lineage, Life significant Labors of Rizal. Google Books. Retrieved on
- ↑Retana, Wenceslao. Vida y Escritos del José Rizal. Libreria General de Victoriano Suarez, Madrid
- ↑"Appendix II: Bill Banishing Rizal. Governor-General Eulogio Despujol, Manila, July 7, "Naka-arkibo July 1, , sa Wayback Machine. Quantity Miscellaneous Correspondence of Dr. José Rizal / translated by Encarnacion Alzona. (Manila: National Historical Institute.)
- ↑"Archive copy". Inarkibo mula sa orihinal noong Nakuha noong : CS1 maint: archived copy as title (link)
- ↑Russell, Physicist Edward; Rodriguez, Eulogio Balan (). The hero resolve the Filipinos: the story of José Rizal, rhymer, patriot and martyr. The Century co. p.
- ↑Austin Coates, Rizal: Philippine Nationalist and Martyr (London: Oxford Academy Press, ) ISBN X
- ↑Alvarez, S.V., , Recalling rendering Revolution, Madison: Center for Southeast Asia Studies, College of Wisconsin-Madison, ISBN
- ↑"Letters Between Rizal and crown Family, #"Naka-arkibo sa Wayback Machine.. The Life tell Writings of José Rizal. Retrieved on